NVTB SPREEKT RECHT (NR. 7): BOUWEN ZONDER NEN-NORMEN

24-03-2009 10:38:51

Het College van Burgemeester & Wethouders is verplicht een bouwvergunningaanvraag te toetsen aan het bestemmingsplan, het bouwbesluit, de bouwverordening en de redelijke eisen van welstand. Indien de bouwvergunningaanvraag aan deze eisen voldoet, is het College verplicht de bouwvergunning te verlenen.
In het bouwbesluit staan de technische eisen vermeld, waaraan een bouwwerk moet voldoen. De technische specificaties zijn in het bouwbesluit in de meeste gevallen niet volledig uitgeschreven; vaak is slechts verwezen naar NEN-normen. De NEN-normen zijn door het Nederlands Normalisatie Instituut te Delft opgesteld, en dienen als handleiding voor de uitvoering in de bouw. Elektra moet bijvoorbeeld worden aangelegd overeenkomstig NEN-1010, de bouwconstructie moet voldoen aan NEN-6700. Alle aspecten van de bouw, van fundering tot dak, zijn in NEN-normen omschreven.

Door de verwijzing in het bouwbesluit naar de NEN-normen, hebben de NEN-normen een soort van bindend karakter gekregen. Daar lijkt door recente rechtspraak wellicht verandering in te zijn gekomen.

De Rechtbank te Den Haag heeft op 31 december 2008 een vonnis gewezen in een procedure tegen het Nederlands Normalisatie Instituut en de Staat der Nederlanden. De Rechtbank heeft – kort gezegd – het volgende geoordeeld. Het ging in deze zaak over de vraag of NEN-normen algemene gelding hebben in de bouw. De Rechtbank heeft deze vraag bevestigend beantwoord. Gezien de status van de NEN-normen in de bouw, en de verwijzing naar de NEN-normen in het bouwbesluit, zijn NEN-normen algemeen verbindend.
De Rechtbank heeft zich vervolgens een oordeel gevormd over de juridische status van de NEN-normen. Om immers een ieder te binden moeten algemeen verbindende normen zijn opgenomen in een wet of algemene maatregel van bestuur. NEN-normen zijn zeker geen wettelijke bepalingen. De NEN-normen zouden mogelijk een algemene maatregel van bestuur kunnen zijn. De Grondwet schrijft voor, dat algemene maatregelen van bestuur op de wettelijk voorgeschreven wijze bekend moeten worden gemaakt. Zo niet, dan treden de algemene maatregelen van bestuur niet in werking. Algemene maatregelen van bestuur moet worden gepubliceerd in het Staatsblad, en zijn vervolgens vrij verkrijgbaar. Aan deze eisen voldoen NEN-normen niet. NEN-normen zijn slechts bij het Nederlands Normalisatie Instituut te koop, tegen een vergoeding van gemiddeld € 60,--. De publicatie heeft niet op de juiste wijze plaats gevonden. Daarmee zijn NEN-normen niet in werking getreden en zijn deze niet bindend.

De  Staat der Nederlanden is tegen dit vonnis in hoger beroep gegaan, zodat de werking van dit vonnis vooralsnog is opgeschort. In afwachting daarvan; wat betekent dit vonnis nu voor de toetsing van bouwvergunningaanvragen aan het bouwbesluit? Daarover is tot op heden veel onduidelijkheid. Stel, een constructeur heeft een innovatieve rekenmethode verzonnen voor het berekenen van een verdiepingsvloer. Deze rekenmethode voldoet echter niet aan NEN-6700. Hij dient de berekening van de vloer toch in bij Bouw- en Woningtoezicht, die namens het College van Burgemeester en Wethouders de controle van de bouwvergunning verzorgt. Volgens het bouwbesluit moet de rekenmethode voldoen aan NEN-6700. Maar deze NEN-norm is niet bindend. Voldoet de berekening niet aan NEN-6700, dan mag Bouw- en Woningtoezicht naar mijn mening de innovatieve wijze van berekenen niet afwijzen, slechts omdat deze niet voldoet aan de NEN-norm. Bouw- en Woningtoezicht zal in dat geval moeten aantonen dat de berekening niet klopt.

Daarmee zijn de NEN-normen nog niet buiten spel gezet. Het is zeer wel mogelijk dat indien het vonnis in stand blijft, de NEN-normen voortaan gratis verstrekt zullen worden, of dat de normen voortaan volledig in het bouwbesluit worden opgenomen. Dat is op dit moment echter nog niet gebeurd. Of het Nederlands Normalisatie Instituut voortaan de NEN-normen gratis moet verstrekken, is niet bekend. Dat is afhankelijk van het verdere verloop van de procedure en de vraag hoe de wetgever dit probleem zal oplossen. Overigens heeft een verwijzing in het bestek of in de overeenkomst naar NEN-normen gewoon werking. Partijen kunnen de toepasselijkheid van NEN-normen overeen komen.

Indien u wil weten op welke wijze dit vonnis voor uw eigen praktijk gebruik zou kunnen worden, neem dan contact op met ons kantoor.

Mr. R. Smith