NVTB SPREEKT RECHT (NR. 1):
BOUWTOELEVERING EN ALGEMENE VOORWAARDEN

24-09-2008 10:38:57

Er zijn weinig sectoren waarin zoveel gebruik wordt gemaakt van algemene voorwaarden als in de bouw. De bouwkostendeskundige, de architect, de aannemer, de onderaannemer en de toeleverancier in de bouw hebben allen hun eigen set algemene voorwaarden, die veelvuldig van toepassing worden verklaard. Over de wijze waarop deze gehanteerd moeten worden, bestaat veel onduidelijkheid.

Voorbeeld
Een betonleverancier heeft met zijn opdrachtgever een geschil over door de leverancier veroorzaakte schade. Hij doet een beroep op zijn algemene voorwaarden, waarin de bepaling staat dat de aansprakelijkheid van de leverancier is beperkt tot de hoogte van het factuurbedrag. In zijn opdrachtbevestiging heeft hij standaard de volgende passage opgenomen:
“Op al onze opdrachten zijn onze algemene voorwaarden van toepassing, die op eerste aanvraag toegezonden zullen worden.” Partijen komen niet tot een oplossing van het geschil en gaan er over procederen. In de procedure worden de algemene voorwaarden vernietigd waardoor de betonleverancier geen beroep kan doen op de aansprakelijkheidsbeperking. Wat is er verkeerd gegaan?

Hoofdregel
Dit voorbeeld is een illustratie van een groot misverstand dat kennelijk nog steeds heerst over algemene voorwaarden. De hoofdregel bij het van toepassing verklaren van algemene voorwaarden wordt namelijk vergeten. In de overeenkomst, offerte of aanbod tot het doen van een offerte moeten algemene voorwaarden van toepassing verklaard worden. Vervolgens moet de wederpartij een redelijke mogelijkheid krijgen om van de algemene voorwaarden kennis te nemen.
Het uitgangspunt is dat de algemene voorwaarden ter hand moeten worden gesteld. Het ‘ter hand stellen’ moet ruim geïnterpreteerd worden: algemene voorwaarden mogen ook per fax, post of e-mail verzonden worden. De zin op de opdrachtbevestiging, dat de algemene voorwaarden van toepassing zijn, zonder dat deze ter hand worden gesteld, is niet voldoende om de algemene voorwaarden te laten gelden. Ook de nog steeds veelvuldig voorkomende opmerking dat de algemene voorwaarden op eerste aanvraag worden toegezonden, voldoet niet aan de hoofdregel. In het beschreven voorbeeld in deze bijdrage is dat verkeerd gegaan.

Uitzonderingen
Op de hoofdregel bestaan wel uitzonderingen, maar om discussie te vermijden is het voor de gebruiker van algemene voorwaarden wel zo verstandig de algemene voorwaarden met de offerte mee te zenden. Wel wordt aangenomen, dat als partijen vaker met elkaar zaken hebben gedaan, niet bij iedere nieuwe opdracht de algemene voorwaarden opnieuw meegezonden hoeven te worden. De contractspartij heeft immers al kennis genomen van de algemene voorwaarden.

Consequentie niet ter hand stellen
Als de algemene voorwaarden niet ter hand worden gesteld, kan de wederpartij deze vernietigen. Grote bedrijven (handvat: meer dan 50 man personeel) kunnen zich overigens op de vernietigbaarheid van de algemene voorwaarden niet beroepen.
Vernietigen gebeurt niet automatisch: de wederpartij zal zich op de vernietiging moeten beroepen. Consequentie van vernietiging is, dat de algemene voorwaarden met terugwerkende kracht zijn gelding verliezen. De algemene voorwaarden hebben nooit deel uitgemaakt van de overeenkomst. Op uitsluiting van aansprakelijkheid, om maar een belangrijke bepaling in veel algemene voorwaarden te noemen, kan de gebruiker geen beroep meer doen.

Hoe te handelen
Als de algemene voorwaarden keurig in de overeenkomst van toepassing zijn verklaard en zijn overhandigd aan de contractspartij, zou aangenomen kunnen worden dat de algemene voorwaarden dus gelding hebben. Meestal zal dat ook wel goed gaan. Maar als de contractspartij betwist de algemene voorwaarden te hebben ontvangen, zal de gebruiker van de algemene voorwaarden moeten bewijzen de voorwaarden ter hand te hebben gesteld. Hoe kan nu bewezen worden dat algemene voorwaarden zijn ontvangen? Het is raadzaam de algemene voorwaarden op één van de volgende wijze ter hand te stellen:
 

• neem de volledige tekst van de algemene voorwaarden in de offerte op;
• druk de algemene voorwaarden standaard af op de achterzijde van het briefpapier. Als hiervoor gekozen wordt moet de gebruiker wel opletten met het faxen van de offerte. Als slechts de voorzijde gefaxt wordt heeft de wederpartij nog geen kennis kunnen nemen van de inhoud van de algemene voorwaarden;
• laat alle pagina's van de algemene voorwaarden paraferen, net zo als dat bij de overeenkomst vaak gebeurt. Beide partijen ontvangen een kopie van de ondertekende algemene voorwaarden.

 Alleen door een van deze opties toe te passen kan de gebruiker de terhandstelling van de algemene voorwaarden bewijzen.

Methoden die in het verleden zijn geprobeerd, maar niet tot succes hebben geleid:
 

• Vaak staat in de overeenkomst vermeld, dat partijen verklaren een kopie van de algemene voorwaarden te hebben ontvangen. Het helpt wel, maar levert niet altijd voldoende bewijs op.
• Partijen trachten veelal te bewijzen dat algemene voorwaarden zijn meegezonden door te verwijzen naar de standaard procedure. Dit verweer is in rechtspraak onderuit gegaan.

De omgang met algemene voorwaarden verdient meer aandacht dan er in de praktijk aan wordt besteed. Doet u dat niet dan kunt u nog wel eens met vervelende situaties geconfronteerd worden. Maar ook als u, conform het voorgaande advies, extra oplet bij de omgang met algemene voorwaarden in uw bedrijfsvoering kunnen zich nog problemen voordoen. Wat er gebeurt er namelijk als beide partijen zich op algemene voorwaarden beroepen; welke gelden dan? In mijn volgende bijdrage zal dat vraagstuk nader worden toegelicht!

mr. Remco Smith
Van den Herik & Verhulst Advocaten
Postbus 50535
3007 JA ROTTERDAM
website www.herikverhulst.nl

De schrijver heeft de grootst mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het opstellen van deze bijdrage en heeft veel aandacht besteed aan het zo actueel, toegankelijk, correct en compleet mogelijk maken van de inhoud van deze bijdrage. Het is echter mogelijk dat de inhoud verouderd, niet compleet en/of niet juist is. Niet kan worden uitgesloten dat de inhoud onjuistheden bevat. Voorts is deze tekst niet bedoeld als een advies. Voor specifieke geschillen zal een daarop gericht advies gevraagd moeten worden. De schrijver sluit iedere aansprakelijkheid voor schade voortvloeiend uit het gebruik van informatie uit deze bijdrage uit.