NVTB SPREEKT RECHT (NR. 3): EIGENDOMSVOORBEHOUD

26-09-2008 10:33:47

Veel bouwtoeleveranciers hebben vragen over aansprakelijkheid en verplichtingen. NVTB stuurt u daarom een digitaal informatief bericht over juridische vraagstukken in de bouw. Driemaandelijks verstrekt mr. R. Smith (advocaat), aan de hand van rechtspraak, toelichting en advies. Wilt u zich aanmelden voor deze service of heeft u suggesties voor onderwerpen: info@nvtb.nl

Eigendomsvoorbehoud

De NVTB-Nieuwsbrieven over juridische vraagstukken worden goed gelezen. Inmiddels ligt voor u alweer de derde “NVTB spreekt recht”. Ditmaal met een onderwerp dat door een lezer werd voorgesteld. Zijn vraag betrof de mogelijkheid om als bouwtoeleverancier je producten terug te halen als de afnemer niet kan of wil betalen. Dit is een aantrekkelijke manier om zekerheid te verkrijgen. Als een tussenhandelaar of aannemer failliet gaat, of slechte betalingsmoraal heeft, zal de toeleverancier in de gelegenheid willen zijn de geleverde producten weer terug te halen. Zeker bij bouwproducten als bakstenen, dakpannen of gevelpanelen is de kans groot dat, indien de producten teruggehaald worden, deze eenvoudig opnieuw verkocht kunnen worden zonder dat aan de producten het etiket “tweedehands” kleeft.

In deze Nieuwsbrief staat derhalve het vraagstuk centraal van het eigendomsvoorbehoud. Daartoe wordt een antwoord gegeven op de vragen:
 

• Wat is eigendomsvoorbehoud?
• Aan welke eisen moet een eigendomsvoorbehoud voldoen?

In de volgende Nieuwsbrief zullen we vervolgens onder meer twee specifieke omstandigheden behandelen:
 

• Wat gebeurt er met het eigendomsvoorbehoud indien de koper de zaken doorverkoopt?
• Wat gebeurt er met het eigendomsvoorbehoud als de aannemer de bouwproducten in een pand verwerkt?

Wat is eigendomsvoorbehoud?
Voordat we het eigendomsvoorbehoud nader toelichten, willen we eerst nog even kijken naar de juridische status van de koop. De koop is een manier om goederen, bijvoorbeeld een partij bakstenen, van eigenaar te laten wisselen. Om de bakstenen van eigenaar te laten veranderen, dient aan een aantal eisen te worden voldaan, bij voorbeeld dat de verkoper bevoegd is tot verkoop en dat de goederen geleverd worden.

Op basis van de wet is betaling van de koopprijs geen voorwaarde om de eigendom van de partij bakstenen naar de koper te doen overgaan. Als er een verkoop plaatsvindt, zal dat normaal gesproken wel tot een betalingsverplichting van de koper leiden. Maar ook zonder de betaling is de koper wel eigenaar geworden. Dat de koper eigenaar wordt zonder te betalen, beoogt het eigendomsvoorbehoud nu te voorkomen. De partij die het eigendom voorbehoudt, zegt eigenlijk: “Hier heb je het product al, maar ik blijf eigenaar zolang de factuur niet is betaald”. Zolang de koper geen eigenaar is geworden, kan hij het product in beginsel niet doorverkopen. Hij is immers niet bevoegd om over de bakstenen te beschikken.

Eigendomsvoorbehoud vastleggen
Het eigendomsvoorbehoud ontstaat niet vanzelf. Bij het sluiten van de overeenkomst zal het eigendomsvoorbehoud bedongen moeten worden. Als in de algemene voorwaarden (als die goed van toepassing zijn verklaard; zie NVTB Nieuwsbrief 1 en 2) of in de overeenkomst is opgenomen: “De leverancier behoudt zich het eigendom van de producten voor tot betaling van al hetgeen de verkoper op welke grond dan ook van de koper te vorderen heeft” is de wettelijke regeling ten aanzien van eigendomsvoorbehoud van kracht. Dat houdt in dat de koper eigenaar wordt onder de opschortende voorwaarde van betaling van de facturen. Hierop zijn variaties denkbaar. Er kan een beperkt en een verruimd eigendomsvoorbehoud worden afgesproken. Hierop kom ik in mijn volgende bijdrage terug.

Product ophalen
Wat gebeurt er als het eigendomsvoorbehoud is overeengekomen? De levering vindt plaats. Enige tijd later wordt de factuur betaald. De koper wordt dan automatisch eigenaar. Daarvoor hoeft dan geen handeling meer verricht te worden. Als de factuur niet wordt voldaan, is het verstandig als de verkopende partij nog een laatste termijn stelt. Wordt aan deze termijn niet voldaan, dan kan de verkoper de producten ophalen.
Gaat de koper failliet voor het moment van betaling van de factuur, dan zal de curator het eigendomsvoorbehoud in beginsel moeten eerbiedigen, zeker als de leverancier de curator snel van het eigendomsvoorbehoud op de hoogte heeft gesteld en de producten heeft opgeëist . Toch kunnen er door allerlei verwikkelingen rechten van derden zijn die gaan boven het recht van de leverancier. De fiscus kan zich wel verhalen op “inventariszaken”, ook als deze zijn geleverd onder eigendomsvoorbehoud. Ook kunnen pandhouders (bijvoorbeeld banken) een constructie toepassen om het eigendomsvoorbehoud in hun voordeel te omzeilen.

Het eigendomsvoorbehoud is weliswaar handig, maar geen wondermiddel. Er kunnen haken en ogen aan het eigendomsvoorbehoud zitten. Ook daarop kom ik in mijn volgende bijdrage graag terug.

mr. Remco Smith
Van den Herik & Verhulst Advocaten
Postbus 50535
3007 JA ROTTERDAM
website www.herikverhulst.nl

De schrijver heeft de grootst mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het opstellen van deze bijdrage en heeft veel aandacht besteed aan het zo actueel, toegankelijk, correct en compleet mogelijk maken van de inhoud van deze bijdrage. Het is echter mogelijk dat de inhoud verouderd, niet compleet en/of niet juist is. Niet kan worden uitgesloten dat de inhoud onjuistheden bevat. Voorts is deze tekst niet bedoeld als een advies. Voor specifieke geschillen zal een daarop gericht advies gevraagd moeten worden. De schrijver sluit iedere aansprakelijkheid voor schade voortvloeiend uit het gebruik van informatie uit deze bijdrage uit.