NVTB SPREEKT RECHT (NR. 6): WANBETALING

29-09-2008 10:14:35

Veel bouwtoeleveranciers hebben vragen over aansprakelijkheid en verplichtingen. NVTB verspreidt daarom regelmatig een digitaal informatief bericht over juridische vraagstukken in de bouw. Zo'n drie maal per jaar verstrekt mr. R. Smith (advocaat bij Schaap & Partners Advocaten en Notarissen te Rotterdam) toelichting en advies. Dit keer staat het onderwerp "wanbetaling" centraal.

Problemen

 Slechte betaling is menig ondernemer een doorn in het oog. Producenten kunnen hierdoor immers zelf in de problemen komen, waardoor ze op hun beurt hun toeleveranciers niet kunnen betalen. De fabrikant schort dan noodgedwongen zijn betalingsverplichtingen ten aanzien van zijn leveranciers voorlopig maar even op, die op hun beurt ook weer in de problemen komen.

Op deze wijze wordt niet tijdig betalen in zekere zin in stand gehouden. Waar de meeste ondernemers een betalingstermijn van twee of vier weken hanteren, is het tegenwoordig niet ongebruikelijk dat betalingstermijnen zes tot acht weken of nog langer duren. Er zijn genoeg voorbeelden bekend van faillissementen die uitgeroepen worden, slechts omdat opdrachtgevers niet tijdig betalen.

Enige tijd geleden heb ik over wanbetaling al een bijdrage voor de website www.nvtb.nl geschreven. Maatregelen, zoals het inroepen van het eigendomsvoorbehoud of het recht van reclame, zijn goed om in ieder geval de eigen schade zoveel mogelijk te beperken. Maar met het voorkomen of beperken van schade door het terughalen van bouwmaterialen, is nog geen omzet behaald, die wel noodzakelijk is om leveranciers en werknemers te betalen.

Handelsrente
De Europese Commissie heeft wanbetaling tot een van de speerpunten van haar beleid uitgeroepen. Om deze reden heeft zij enige tijd geleden de wettelijke handelsrente in het leven geroepen. Waar de normale wettelijke rente op dit moment 6% is, is de wettelijke handelsrente op dit moment vastgesteld op 11,20% op jaarbasis. Dat is een aanzienlijk verschil, en kan in ieder geval bijdragen aan een betere betalingsmoraal. Wat daarbij wel in het achterhoofd gehouden moet worden, dat het hier handelsrente betreft. Handelsrente kan slechts in rekening gebracht worden bij een handelsovereenkomst. Onder een handelsovereenkomst wordt verstaan de overeenkomst die een of meer van de partijen verplicht iets te geven of te doen en die tot stand komt tussen personen die handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf. De - hoge - handelsrente kan op grond van de wet dus niet worden gevorderd van consumenten.

Nog enkele algemene opmerkingen over rente. Voor de verschuldigdheid van de rente is het niet noodzakelijk om de wederpartij aansprakelijk te stellen. Als een betalingstermijn is overeengekomen, is na het verstrijken van deze betalingstermijn de verschuldigdheid van de rente in beginsel een gegeven. Of een partij nadrukkelijk een beroep moet doen op de wettelijke handelsrente in plaats van de gewone rente is in de rechtspraak nog uitgeprocedeerd. Ik beroep me zelf in mijn procedures uitdrukkelijk op vergoeding van handelsrente, zodat de rechtbank, wederpartij en of deurwaarder daar geen twijfel over behoeven te hebben.

Verhoging
In veel algemene voorwaarden, waaronder de in de bouw bekende UAV 1989 of DNR 2005, wordt bovenop de wettelijke rente bijvoorbeeld 2 of 3 procentpunten extra berekend in het geval van te late betaling. Er is veel geprocedeerd over de vraag of deze twee of drie procentpunten verhoging ook gelden in het geval van de wettelijke handelsrente. Indien uitgegaan wordt van drie procentpunten meer, dan zou dit betekenen dat een rentepercentage van 14.2 % berekend zou kunnen worden. De stand van zaken in de jurisprudentie op dit moment is dat een dergelijke verhoging toelaatbaar wordt geacht.

Tenslotte is het mogelijk om zelf, in de eigen algemene voorwaarden, het rentepercentage op te nemen dat gewenst is. Voor consumenten is dit wel aan maxima gebonden. De overige regels ten aanzien van wettelijke rente zijn echter van regelend recht, wat betekent dat daarvan in meer of mindere mate afgeweken kan worden.

De indruk bestaat, dat op dit moment de verhoging van de handelsrente nog niet leidt tot snelle betaling of een veranderend betaalgedrag. Laat dat u er echter niet van weerhouden om deze handelsrente te gebruiken. Dat is immers uw recht!

mr. R. Smith (advocaat)
Schaap & Partners Advocaten en Notarissen te Rotterdam
www.schaaprdam.nl